Co to są aminokwasy i dlaczego są niezbędne w ludzkim organizmie?

Aminokwasy to jeden z najważniejszych składników diety człowieka. Ludzki organizm do właściwego funkcjonowania potrzebuje aż 20 różnych aminokwasów, przede wszystkim by utrzymać prawidłowy przebieg wielu procesów jakie zachodzą w organizmie takich jak: budowa białek czy też synteza neuroprzekaźników.

Aminokwasy, nazywane także kwasami aminowymi,

to grupa związków organicznych składających się z cząsteczek węgla, azotu, wodoru, tlenu oraz zmiennej grupy łańcucha bocznego. Ich nazwa stanowi skrót od pełnego określenia: 
kwas α-amino karboksylowy, a współcześnie każdy z nich opisywany jest własną nazwą zwyczajową.

Aminokwasy

dzielą się na:

aminokwasy białkowe

jest ich 20, czyli takie które wchodzą w skład białek i pełnią funkcje budulcowe,

aminokwasy niebiałkowe

jest ich ponad 300, czyli wszystkie pozostałe, które nie wchodzą w skład białek i pełnią inne niż budulcowe funkcje.

Kluczowe znaczenie dla organizmu człowieka mają aminokwasy budulcowe, czyli białkowe, które często określane są jako „cegiełki budulcowe” białek, zarówno roślin jak i zwierząt.

Są kluczowe głównie dlatego, że pełnią fundamentalną role w organizmie biorąc udział w najważniejszych mechanizmach odpowiedzialnych za utrzymanie homeostazy, czyli samoregulacja procesów biologicznych wobec zmiennych warunków zewnętrznych.

Do najważniejszych aminokwasów esencjalnych należą: L-leucyna, L-walina, L-izoleucyna, L-lizyna, L-fenyloalanina, L-treonina, 
L-metionina oraz L-tryptofan.

Aminokwasy to nie białko!

Aminokwasy to nie białko, a budulec. Same, gdy występują osobno, nie stanowią białka, zaś jako połączone związki tworzą białka.

Dlaczego aminokwasy są takie ważne?

Jakość pożywienia obniża się co bezpośrednio przekłada się na zawartość witamin, minerałów i innych substancji odżywczych.

Spożywamy niższej jakości pożywienie, które nie zaspokaja właściwie potrzeb organizmu. Dotyczy to witamin i minerałów, a także białka, na które szczególną uwagę zwracają eksperci ds. żywienia. Tocząca się ekspercka dyskusja skoncentrowana jest na właściwej ilości białka jaką powinniśmy spożywać nie zaś jakości białka, które znajduje się w pożywieniu, w tym proporcjach pomiędzy niektórymi aminokwasami niezbędnymi (esencjalnymi), czyli tymi których organizm nie jest w stanie sam wytworzyć.

Właściwa dieta powinna zawierać wysokiej jakości białko, wysokiej jakości minerały i witaminy oraz indywidualne potrzeby organizmu.

Aktualnie obowiązujące wytyczne dotyczące ilości białka jakie powinniśmy spożywać oparte są na bilansie azotowym organizmu. Ogólne wytyczne nie odnoszą się do ogólnego dobrostanu w zdrowiu i w chorobie, a także nie zostały zróżnicowane z uwzględnieniem biochemicznej indywidualności czy dodatkowych funkcji aminokwasów czy np. funkcji neurotransmiterów oraz indywidualnych potrzeb, w tym rzeczywistej dobowej aktywności.

Właściwa ilość, właściwa jakość, właściwie zidentyfikowane zapotrzebowanie

Samo spożycie właściwej ilości białka nie jest wystarczające dla utrzymania organizmu we właściwej formie i zdrowiu. Ilość białka jest istotna, podobnie jak jego jakość i faktyczne zapotrzebowanie.

Zapotrzebowanie na białko jest różne dla każdego organizmu przede wszystkim z uwagi na indywidualną budowę, ale także wieku, poziomu aktywności fizycznej, stanu zdrowia, występowania chorób i schorzeń.

Niskiej jakości białko nie jest efektywnie wykorzystywane przez organizm do odbudowy i regeneracji naszych białek strukturalnych i funkcjonalnych takich jak enzymy, hormony peptydowe, receptory i kanały jonowe. Z troski o najlepszą formę, zdrowie i kondycję warto sięgać po produkty, żywności i suplementy najwyższej jakości.

Czym są...
aminokwasy egzogenne i endogenne?

Aminokwasy, białka, czyli proteiny to jedne
z podstawowych składników odżywczych wykorzystywanych przez organizm ludzki.

  • Proteiny pełnią kluczowe role: budulcową i regulacyjną, a także wpływają na aktywność enzymów, hormonów, wyspecjalizowanych komórek, w tym także komórek odpowiedzialnych za przekazywanie sygnałów w organizmie.
  • Istnieje 20 rodzajów aminokwasów budujących białka. Wszystkie zbudowane są z atomów węgla, wodoru, tlenu i azotu. Są również aminokwasy, które w swej budowie zawierają atom siarki – aminokwasy siarkowe (do grupy tej należy metionina, cystyna oraz cysteina).
  • Aminokwasy można podzielić na wiele różnych sposobów, a jednym z ważniejszych kryteriów podziału jest fakt syntezowania ich w organizmie, ponieważ nie wszystkie aminokwasy powstają w organizmie człowieka. Część z nich musi być dostarczona z pożywieniem.

Na tej podstawie można więc wyróżnić:

aminokwasy endogenne

czyli takie, które syntezowane są w odpowiedniej ilości, aby zaspokoić dobowe zapotrzebowanie. W tej grupie znajduje się alanina, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, glicyna oraz prolina. Część naukowców do tej grupy zalicza także histydynę, argininę, serynę, cysteinę oraz tyrozynę, które przez cześć badaczy określane są jako aminokwasy względnie egzogenne - „względnie” oznacza w tym przypadku, że ich ilość produkowana w organizmie u pewnych osób (np. sportowców lub młodzieży) może okazać się niewystarczająca

aminokwasy egzogenne

czyli takie, których organizm nie jest w stanie syntezować samodzielnie i musi otrzymać je w pokarmie lub w postaci suplementu. W tej grupie znajduje się izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina, fenyloalanina, treonina, tryptofan i walina.